Altına Koşanları Bekleyen Tehlike

Fiyatların yeni rekorlar kırmasıyla, endiÅŸeli zenginler altın külçelerini evlerindeki kasalarda biriktiriyor. Newsweek bu deÄŸerli maden için alışveriÅŸe çıktı.

Yüz onsluk bir altın külçesini elinize aldığınızda, size ÅŸaşırtıcı derecede küçük ve daha da ÅŸaşırtıcı olarak ağır gelir. Büyükçe bir gofret paketinden daha uzun ve geniÅŸ olsa da ağırlığı eski matematik kitabınızla hemen hemen aynı, yani 3 kiloya yakındır. Rengi aklınızdan çıkmaz. Saf altın gerçek altındır. Alyansınız ya da anneannenizin bileziÄŸine benzemez. Tıpkı okyanusun laciverti gibi koyu, yoÄŸun bir sarı ve parlaktır. En sonunda neden Ä°ncil\’de cennetin sokaklarının onunla kaplı olduÄŸunun yazıldığını anlayabilirsiniz. O gün elimde duran altın külçesinin deÄŸeri yaklaşık 100 bin dolardı. Yanımdaki kiÅŸi emeklilik çağında, kurulu düzeni olan, baÅŸarılı ve hali vakti yerinde bir iÅŸadamıydı. Dow Jones\’un düÅŸüÅŸü ve Obama\’nın teÅŸvik planının kaçınılmaz olarak çok yüksek bir enflasyona neden olacağı korkusuna karşı bir tedbir olarak o külçeyi satın aldı. AlışveriÅŸ, HSBC Bankası\’nın Manhattan\’ın merkezinde bulunan ÅŸubesinin bodrum katında gerçekleÅŸti. Külçeyi ona verdim, çantasına koydu. Yukarı çıktık, korumaların yanından metal kapılara doÄŸru ilerledik. Dışarı çıkarken ona hoÅŸçakal, dedik ve 100 bin dolarlık çanta taşıyan bu ince uzun adamın arkasından baktım. Bana adını söylemek istemedi, aslında onun hakkında hiçbir ÅŸey bilmiyorum. Altını bodrumundaki bir kasada saklıyor. SöylediÄŸine göre, arkadaÅŸları da aynı ÅŸeyi yapıyormuÅŸ. \”Altın alıp bir kenara koyan zeki, akıllı, iyi eÄŸitimli ve iyi niyetli insanların sayısında bir artış var\” diyor finans haberlerinin günlük analizlerinin yapıldığı The Gartman Letter adlı bültenin editörü Dennis Gartman.

Cincinatti\’de yaÅŸayan hidrolik kontrolörü John Wynocker 15 yıldır altın, gümüÅŸ para ve külçeler satın alıyor. Fakat Obama\’nın teÅŸvik paketinin kabul edilmesinin ardından daha fazla almaya baÅŸlamış. Åžakayla karışık bu deÄŸerli madeni kendisinin bile bulamayacağı yerlerde sakladığını söylüyor. Altınları gömüp gömmediÄŸini soruyorum. \”Belki de\” diyor. \”Ülkemiz bir süredir borçlu, ekonomi tökezliyor, bir gün emekli olmak istiyorum. Kendimi korumak için baÅŸka ne yapabilirim?\” Bu delilik mi? Ä°ÅŸte ÅŸehrin dışında yaÅŸayan, saygın, sıradan biri; dünyanın sonunun geldiÄŸi paranoyasıyla hareket ediyor. Ä°ÅŸte Wynocker, mali geleceÄŸinin dizginlerini bir kürek yardımıyla elinde tutmak isteyen bir iÅŸ- adamı. Altın tüm zamanların en yüksek fiyatına yaklaÅŸarak, 13 Mart\’ta ons (28,5 gr) başına deÄŸeri bin doları geçti. Altın para ve külçelerini teslim alan Amerikalılar\’ın sayısı da artıyor. Dünya Altın Konseyi\’ne göre, Amerikalılar 2008\’de 600 ton altın külçe ve para satın aldı. 2007\’ye göre yüzde 47\’lik bir artış var. Tabii bu rakamlar altın çılgınlığının salgına dönüÅŸtüÄŸü Avrupa\’daki kadar olmasa da, madenin yükselen fiyatı göz önünde bulundurulduÄŸunda gayet dikkat çekici. ABD ekonomisinde yukarı doÄŸru bir hareketlenme var ve alıcılar muhtemelen kendilerini bu dev altından balonun bir parçası olarak görüyor.

Fakat analistler borsaların kontrol altına alınamaması ve emlâk deÄŸerlerinin düÅŸmeye devam etmesi halinde daha fazla insanın güvenilir ve deÄŸeri bakımından hükümetlere bağımlı olmayan yatırımlara yönelmek isteyeceÄŸi görüÅŸünde. \”Kasım\’da, kredi krizi ciddi biçimde kontrolden çıkmaya baÅŸladığında, insanlar altının tetiÄŸine basmıştı\” diyor Amerikan DeÄŸerli Maden Borsası BaÅŸkanı Scott Thomas. \”En baÅŸta da emeklilik fonlarının zamanla aşındığını gören anne ve babalar.\” Bu arada cengâver yatırım danışmanları da altın için yanıltıcı propaganda yapıyor, hatta bazıları ons başına fiyatın 2 bin 300 dolara yükseleceÄŸini vaad ediyor. \”Ä°nsanlara \’Panik var, acele etmeyin\’ diyoruz\” diye dalga geçiyor online finans bülteni The Daily Reckoning\’in yayıncısı Addison Wiggin.

Geleneksel olarak iki tür altın yatırımcısı var: Spekülatörler ve stokçular. Ä°lk grup, altının fiyatını belirleyen vadeli iÅŸlemler piyasasından faydalanıyor. Genellikle kazandıkları ya da kaybettikleri paranın, altının sahibi olmakla bir baÄŸlantısı yok: ÇoÄŸu modern çaÄŸ yatırımcısı gibi, altın edinimleri bilgisayar ekranındaki görüntülerden ibaret. Stokçularsa farklı. Onlar altını gerçek bir mal olarak satın alıyor ve kara günler için saklıyorlar. Stokçular her zaman vardı, fakat krizler sırasında sayıları artıyor. 1929 bunalımı sürerken, BaÅŸkan Franklin Roosevelt likiditeyi saÄŸlamak amacıyla 1933\’te çıkarılan bir kanunla stokçuluÄŸu yasaklamıştı. Altın para ya da külçelere sahip olan herkesten (koleksiyoncular dışında) ellerindekini ons başına 20 dolara paraya çevirmelerini talep etmiÅŸti. Kanun 1975\’te yürürlükten kaldırıldı ve o zamandan beri satıcılar gerçek, somut altın satıyor.

Yöntemler çeÅŸitli olsa da, bütün altın satıcıları peÅŸin fiyatın üstüne bir prim ekleyerek altını nereye isterseniz oraya (genellikle de ABD posta servisi ile) gönderiyorlar. Kendi postacımın bir altın külçesini apartmanın posta kutusuna bıraktığını düÅŸünerek, California Newport Beach merkezli bir satış noktası olan Monex\’in yetkilisi Michael Maroney\’e soruyorum. Postaneler deÄŸerli metaller için sigorta oranlarını düÅŸük tutuyor, diye açıklıyor Maroney. \”Ne zaman teslim alacağınızı söyleyemeyiz ama asla kaybolmaz.\”
Altın satışları en son 2000\’de yaÅŸanması beklenen dijital kıyametten önceki yıl tavan yapmıştı. Kıyametin geleceÄŸini düÅŸünen Amerkilalılar, bodrum ya da arka bahçelerinde silah ve konserve kutularının yanında altın da sakladı. Evinizde çok miktarda altın tutmak sizi bir hedef heline getirir, sigortalama da maliyetli bir iÅŸ. Ve altın bir kez çalındı mı eritilmesi ve baÅŸka ÅŸekle dönüÅŸtürülmesi kolay olduÄŸundan onu geri almak neredeyse imkânsız hale gelir. First Federal Coin ÅŸirketinin baÅŸkanı Nick Bruyer tam da bu nedenle her zaman \”iyi bir bankada, iyi bir kasa\” önerdiÄŸini söylüyor. Yine de, altın stokçularının mantıkları acil durumda onları yakınlarında tutmak ÅŸeklinde iÅŸliyor ve bankalara güvenmiyorlar. Cannon Safe ÅŸirketinin kasa satışları 2008\’de yüzde 43 arttı ve CEO Aaron Baker\’in tahminlerine göre yeni müÅŸterilerinin yüzde 30\’u kasalarında deÄŸerli maden saklıyor. Åžirket yeni bir reklam kampanyası üzerinde çalışıyor. \”Hiç kapanmayan banka. Siz Cannon kasasısınız.\” Kısa süre sonra bu sloganın Wall Street yakınlarındaki reklam panolarında yer almasını umuyor.

Baskı dönemlerinde, benzersiz nitelikleri ve deÄŸerli bir varlık olarak uzun tarihi, altın almayı cazip hale getiriyor. Altın altındır diyor propagandacılar. Parasal deÄŸeri yükselip düÅŸebilir ama öz deÄŸeri asla deÄŸiÅŸmez. Altın endüstrisinden insanlar bu durumu ÅŸöyle örnekliyor: OrtaçaÄŸ\’da, bir ons altın parçası bir erkeÄŸi baÅŸtan aÅŸağı giydirirdi. Bugün bir ons altın parçası (yaklaşık 950 dolar) bir erkeÄŸi baÅŸtan aÅŸağı giydirir. SaÄŸladığı ağırlık hem psikolojik hem de finansal. \”GüneÅŸe benziyor ve mükemmel yansıtıyor\” diyor Amerikan Nümizmatik TopluluÄŸu\’ndan küratör Robert Hoge. \”Dövülerek toz ya da folyo haline getirilebilir; bir tel yapılabilir, ÅŸimdiye kadar bilinen en iyi madde. Oldukça yumuÅŸak ve düÅŸük ısıda da eritilebiliyor\” diyor Hoge. \”KuÅŸlar bile parlak nesneleri topluyor.\”

En azından milattan önce altıncı yüzyılda, Lidya Kralı Krezus (Krezus\’tan zengin, lafından hatırlayın) altın yığınlarının eritilerek standart ÅŸekil ve ağırlıklara dönüÅŸtürülmesine karar verdiÄŸinden beri altın para harcandı, ticarete konu oldu, stoklandı ve madeni paraların en deÄŸerlisi oldu. Modern tarihin büyük bölümünde, devletlerin para birimleri altınla desteklendi, altın standardı olarak bilinen ekonomik bir uygulama enflasyonu sınırlama anlamına geldi. Fakat ÅŸimdi altın almanın makul bir yanı var. Tarihi olarak, altın fiyatı dolardaki dalgalanmalarla ters yönde bir iliÅŸkiye sahipti ve bu nedenle nihai enflasyon önlemi olarak görüldü. Kitco ÅŸirketi için çalışan ve borsalara kötümser bakan altın analistlerinden Jon Nadler, \”Altın, portföyünüzün geri kalanı için hayat sigortasıdır\” diyor.

Nadler boÅŸa konuÅŸmuyor. 1972\’de komünist Romanya\’dan kaçarken \”ceplerim dörtlük ve birlik düka altınlarıyla doluydu\” diyor. Hayatında üç kez altın saklamış: Romanya\’dan ayrılırken, küçük bir mülk edinirken ve en son da büyük oÄŸlu Harvard\’a kabul edildiÄŸinde. Demokratik hükümetlerin ve finansal piyasaların genellikle düzgün iÅŸlediÄŸi Kuzey Amerika\’da, bir insanın kaçarken yanına somut varlıklar alması ihtimali acayip bir durum olarak deÄŸerlendiriliyor. Fakat doÄŸal afetler nedeniyle sığınma arayanlar, soykırım ya da Ruanda\’daki iç savaÅŸtan kaçanlar için, alım satım veya takasta kullanmak üzere somut varlıklara sahip olmak sadece akıllıca deÄŸil, aynı zamanda hayat kurtarıcı olabilir. \”Bu yüzden insanlar altını, çaÄŸların para birimi olarak görüyor\” diyor Nadler.

Geoff Farnham altına yaptığı yatırım hakkında net bir vizyona sahip. Bu bir tedbir, aÅŸk macerası deÄŸil. California\’lı emekli yazılım mühendisi altın biriktirmeye, amcasından kalan nadide birkaç altın paradan sonra baÅŸlamış. Ama geçen yıl çok daha fazlasını satın almış. Bugün sahip olduÄŸu portföyün yüzde 15\’ini bir kasada sakladığı altın paraların oluÅŸturduÄŸunu söylüyor. Gollum\’un (J.J.R. Tolkien\’in \’Yüzüklerin Efendisi\’ kitabındaki karakterlerinden biri) \’kıymetlisi\’ne yaptığı gibi altınlarını zevkle seyretmeyi çekici bulmuyor. \”Neticede sadece bir maden\” diyor. \”Daha önce olabileceÄŸini düÅŸündüÄŸüm kadar heyecan verici deÄŸil.\” Aynı zamanda Farnham kim olursa olsun tüm altın meraklılarının bir aÅŸamada en kötü ihtimalin gerçekleÅŸmesinden korktuklarına inanıyor. \”Altın almak hayatta kalma gibi bir güdü içeriyor. Sanırım amcam bu yüzden herÅŸeyden önce altın aldı. Ona ihtiyaç duyulacak günü yaÅŸamaktan nefret edeceÄŸim sanırım.\”

Sorunun kaynağı da bu zaten. Küresel ekonomik çöküÅŸ ve enflasyon zamanında, kâğıt banknotların deÄŸersiz olduÄŸu bir dünyada, iyi niyetle saklanan altınlar ne olacak? Altın külçenizle 7-Eleven\’a gidip nasıl bir ÅŸiÅŸe süt alırsınız? California merkezli Goldline ÅŸirketinin yöneticisi Mark Albarian, dolar deÄŸersiz olduÄŸunda, bir külçe altınla bir deste dolar satın alabilir ve bunu da süt almakta kullanabilirsiniz diyor. \”Aklımıza gelmeyen başımıza gelir diye satın alıyoruz.\” GoldMoney adlı bir ÅŸirketi yöneten James Turk, bu kıyamet senaryosunu bir adım öteye götürüyor: Mali bir felaket sırasında, altınınızı eritip ÅŸekil vererek para haline dönüÅŸtürecek ya da bunları deÄŸerli bir para birimi için deÄŸiÅŸtirecek giriÅŸimciler ortaya çıkacak.

Nadler bunu onaylamıyor. Öncelikle, altın satıcılarının kendi kazançları için sistemik bir çöküÅŸ korkusunu körüklemelerinin iki yüzlü bir davranış olduÄŸunu söylüyor (kendi de bir perakendeci için çalışmasına raÄŸmen). Ä°kincisi, iyimser olmak için nedenler var. \”Bu iÅŸler döngüsel olma eÄŸilimindedir. Yaratıcılık, beceri ve insan azmi sorunları çözer. Beyaz Saray\’da zinde ve sorunları çözmeye kararlı bir yönetim var.\” Ne olursa olsun, altın külçeler ve parçalar kıyamette hayatınızı kurtarmayacak diyor Nadler. \”Bence o gün sakinleÅŸtirici Cipro ve mermilerle daha rahat edersiniz.\” Altının tüm zamanların en yüksek noktasında olduÄŸu konusunda uyarıyor ve çok sayıda insanın yüksek fiyattan altın aldığında neler olduÄŸunu gördüÄŸümüzü söylüyor. Nadler\’e göre yapılacak en iyi ÅŸey, küçük bir altın satın almak – \”Gitmek zorunda kalırsanız Fiji\’ye son bir uçak bileti almaya yetecek kadar\” – ve sonra da fiyatların düÅŸmesini ümit etmek. Altın düÅŸüÅŸe geçerse, emeklilik fonunuz muhtemelen eski haline dönecek ve siz de hazine için arka bahçenizi kazmak zorunda kalmayacaksınız.

www.newsweekturkiye.com.tr