Ünlü Profesörün Deprem Ä°syanı

20 bin kiÅŸinin hayatını kaybettiÄŸi 1999 Marmara depreminin üzerinden 9 yıl geçti. Bu araÅŸtırma, \”9 yıl içinde Türkiye\’de neler yapıldı?\” \”Ä°stanbul\’da deprem tehlikesi gerçek mi?\” , \”Tsunami olasılığı var mı?\”, \”Marmara bölgesindeki incelemelerden ne sonuç alındı?\”, \”Yeni inÅŸaatlar depreme karşı dayanıklı mı?\”, \”Bizim gibi deprem korkusu altında yaÅŸayan ülkelerde halk nasıl eÄŸitiliyor?\” gibi sorulara cevap aradı. Sonsuz maddi araÅŸtırma gücüne ve ileri teknolojiye sahip ABD ve Japonya Deprem AraÅŸtırmaları merkezlerini arayarak önde gelen bilim adamlarıyla görüÅŸmek istediÄŸimi söylediÄŸimde aldığım yanıt beni ÅŸaşırttı. Verdikleri isimlerin birçoÄŸu Türkiye ve Türkiye dışındaki Türk bilim adamlarına aitti.

Türkiye 1999 depreminden sonra çok büyük bir atılım yaptı, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde en modern gereçlerle donanmış deprem dinleme istasyonları, Küresel Konum Belirleme Sistemi (GPS) ve California\’da bile bulunmayan Erken Uyarı Sistemi ağını kurdu. KonuÅŸtuÄŸum Amerikan, Ä°ngiliz ve Japon bilim adamlarının hemen hepsi deprem araÅŸtırmaları konusunda Türkiye\’yi örnek gösterdi. Türkiye\’de ve Türkiye dışında çalışan Türk bilim adamlarından övgüyle söz etti. 2002 yılında bir trafik kazasına kurban giden Yer Bilimleri Enstitüsü ÖÄŸretim Üyesi Prof. Aykut Barka tüm bilim adamları tarafından saygıyla anıldı. Bu arada depreme karşı alınması gereken ama alınmayan önlemler bilim adamlarının ortak eleÅŸtirisini oluÅŸturdu. Hükümete sunulan uyarı raporlarına raÄŸmen hala pek çok yeni yapının depreme dayanıklı inÅŸa edilmemesi, güçlendirme çalışmalarının sınırlı ve yetersiz olması ve halkın deprem konusunda eÄŸitilmemesi hepsinin ortak endiÅŸesiydi…

Deprem Raporu Sunduk Ne BaÅŸbakan Ä°lgilendi Ne MGK!

ABD\’deki Purdue Üniversitesi\’nin en önemli deprem profesörlerinden Mete Sözen isyanlarda: \”Bundan 3 yıl önce Japon, ABD\’li ve Türk uzmanlarla onarım raporu hazırlayıp BaÅŸbakan\’a sunduk. Bir ÅŸey yapmadı. MGK\’ya götürdük sonuç alamadık. Bu ülkede kimse hiçbir ÅŸey yapmıyor!\”

ABD\’nin Purdue Üniversitesi\’nde görev yapan Türkiye\’nin yurt dışındaki medar-ı iftiharlarından biri olan Prof. Dr. Mete Sözen bundan 3 yıl önce dünyaca ünlü 12 deprem uzmanıyla birlikte Türkiye\’ye gelmiÅŸ ve BaÅŸbakan ErdoÄŸan\’a sunulmak üzere bu ekiple bir deprem raporu hazırlamıştı. Ancak aradan geçen zaman içerisinde \”felaketin adım adım geldiÄŸini bildiren\” bu rapor konusunda kimseden ses seda çıkmadı. Profesör Sözen ile Ä°stanbul depremini ve hazırlanan raporun akıbetini konuÅŸtuk.

Sorun Güçlü Bina Yapabilmek

Sorun fay hattı üzerinde bina inÅŸa etmekten kaynaklanmıyor. EÄŸer depreme dayanıklı bir binayı fay hattının çok yakınına bile inÅŸa etseniz can kaybı olmadan binalarda ufak tefek hasarlarla atlatırsınız. California\’da bile fay hattı üzerinde olmasa bile yakınında bina yapılıyor. Tahrip gücü her zaman tam fayın üzerinde yüksek olmuyor. Enerji 15-25 km derinlerden geliyor. Fay üzerinde olmak olmamak önemli deÄŸil. Ben artık bu Düzce depremi hatalarından söz etmek istemiyorum. Çünkü hatalar devam ediyor. Biz hatalardan ders almıyoruz.

Rapor Dikkate Alınmadı

3 yıl önce Türkiye\’de Japon, Amerikalı ve Türk jeologlar ve mühendislerin bulunduÄŸu bir toplantı yapıldı. Bu toplantının sonunda ÅŸöyle bir karar alındı: \”Artık ilmi çalışmalara, raporlara, yazılara, konferanslara zaman kalmadı. Derhal ve acil olarak Ä°stanbul\’daki okul ve hastane gibi binalar depreme mukavim hale getirmelidir.\” CHP eski milletvekili Ersin ArılıoÄŸlu\’nun yardımıyla BaÅŸbakan ErdoÄŸan\’a bir yapı onarım rapor sunduk. Politik nedenlerle bir sonuç alamayınca raporu Milli Güvenlik Konseyine götürdük. Onlar da bir ÅŸey yapamadı. Son olarak depreme dayanıklı yeni bir banliyö bir Cyber City inÅŸa edilmesi önerisini getirdim. Ondan da bir sonuç alınamadı. Herkes bir ÅŸey yapıyoruz diyor ama ben pek bir ÅŸey yapıldığını görmedim.

Ölü Sayısı 150 Bini Bulur

Olası depremde ölü sayısını 100-150 bin dolaylarında tahmin ediyorum. Bence o anda ölmek depremden sonraki durumu yaÅŸamaktan daha iyidir. Bu deprem olacak, belki bugün belki 20 yıl sonra olacak. Ama mutlaka olacak ve olduÄŸu zaman da biz hala ÅŸu anda içinde bulunduÄŸumuz durumdaysak yalnız Ä°stanbul deÄŸil tüm Türkiye bu felaketi yaÅŸayacak. Çünkü ekonominin merkezi, Türkiye\’nin merkezi Ä°stanbul\’dur. 1999 da depremden hemen sonra Türkiye\’ye geldim. MeslektaÅŸlarım gördükleri hasar karşısında dehÅŸete düÅŸmüÅŸlerdi. Çok sinirliydiler. \’Böyle inÅŸaatlar nasıl yapılır\’diyorlardı. Aradan kısa bir süre geçti. Åžimdi bakıyorum kimse o günleri hatırlamıyor bile. Çabuk unutan bir milletiz!